Mobbing Davası Açan Dizi Oyuncuları: Setlerdeki Hukuki Haklar Nelerdir?

5 Okunma — 07 Şubat 2026 20:56

admin

Televizyonda izlediğimiz o romantik sahnelerin veya komik anların arkasında bazen gözyaşı, bazen öfke nöbetleri, bazen de “Tükenmişlik Sendromu” yatar. Mobbing Davası Açan Dizi Oyuncuları

Türk dizi sektörü, dünyada en çok içerik ihraç eden ikinci sektör olsa da, çalışma koşulları açısından “İnsanlık Dışı” (Inhumane) olarak nitelendirilir. Haftada 140 dakika dizi yetiştirmek için günde 18 saat çalışan set ekipleri ve oyuncular, sadece fiziksel yorgunlukla değil; yönetmen baskısı, yapımcı tehdidi ve “Mobbing” (Psikolojik Taciz) ile de mücadele eder.

Eskiden “Kol kırılır yen içinde kalır” denirdi. Ama artık Z kuşağı oyuncular ve güçlenen Oyuncular Sendikası sayesinde, Mobbing Davası Açan Dizi Oyuncuları haklarını mahkemede arıyor.

Bu dosyamızda; Elit İşcan’ın başlattığı “Susma” hareketinden, setlerdeki yasal haklara ve 2026 yılı itibarıyla bir oyuncunun “Hayır” deme lüksünün hukuki boyutunu inceliyoruz.

İçindekiler

Setlerde Mobbing Nedir? (Bağırmak mı, Dışlamak mı?)

Her bağıran yönetmen mobbing yapmış sayılmaz. Hukuken mobbing olması için “Süreklilik”, “Kasıt” ve “Yıldırma Amacı” gerekir.

Setlerde en sık görülen mobbing türleri:

Repo (İzin) Yokluğu: Oyuncuyu set saatleri dışında (gece yarısı) sete çağırmak veya izin gününde senaryo ezberletmek.
Aşağılama: Yönetmenin herkesin içinde oyuncuya “Beceriksiz”, “Yeteneksiz” diye bağırması (Reji baskısı).
Tecrit (Dışlama): Diğer oyuncularla konuşmasının yasaklanması, karavan verilmemesi veya kostüm/makyaj sırasının kasten sona atılması.
Sözleşme Tehdidi: “Seni sektörden silerim”, “Bir daha iş bulamazsın” tehditleri.

Mobbing İddialarıyla Gündeme Gelen Olaylar

Türkiye’de “Me Too” hareketinin setlerdeki karşılığı olan ve yargıya taşınan bazı olaylar, sektörde kırılma noktası yarattı.

1. Elit İşcan & Efecan Şenolsun Davası

“Yaşamayanlar” dizisinin setinde yaşanan bu olay, Türkiye’de bir dönüm noktasıydı.

Olay: Elit İşcan, rol arkadaşı Efecan Şenolsun’un kendisine küfür ettiğini, cinsel tacizde bulunduğunu ve set ekibinin buna sessiz kaldığını iddia ederek dava açtı.
Sonuç: Dava yıllarca sürdü. Efecan Şenolsun beraat etti (Delil yetersizliği) ancak bu dava, kadın oyuncuların setlerde yaşadığı taciz ve mobbingi yüksek sesle dile getirmesini sağlayan ilk kıvılcım oldu.

2. Talat Bulut & Kostüm Asistanı (Yasak Elma)

Olay: Dizinin başrolü Talat Bulut’un, set kostüm asistanını taciz ettiği iddia edildi. Set ikiye bölündü. Kadın başrol oyuncuları (Şevval Sam, Eda Ece) asistanın yanında durdu.
Sonuç: Savcılık takipsizlik kararı verdi ama set ortamındaki gerginlik ve kutuplaşma aylarca manşetlerden düşmedi. Bu olay, set çalışanlarının (kamera arkasının) da sesini duyurabileceğini gösterdi.

3. Deniz Çakır (EDHO)

Olay: “Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz” dizisinden ani ayrılığı çok konuşuldu. Kulislerde, özel hayatı nedeniyle yapımcı tarafından mobbinge uğradığı ve işine son verildiği iddia edildi.
Hukuki Boyut: Resmi bir dava süreci basına yansımasa da, bu olay “Özel Hayatın Gizliliği” ve iş akdi feshinin sınırlarını tartıştırdı.

Oyuncuların Yasal Hakları Nelerdir? (2026 Güncellemesi)

Bir oyuncu sette mobbinge uğrarsa ne yapabilir? 2026 yılı itibarıyla İş Kanunu ve Borçlar Kanunu, oyuncuyu (İşçi statüsünde sayıldığı için) korur.

1. “Haklı Fesih” Hakkı

Eğer yapımcı veya yönetmen, oyuncuya hakaret ederse, parasını ödemezse veya insanlık dışı şartlarda çalıştırırsa; oyuncu sözleşmesini “Tek Taraflı ve Haklı Olarak” feshedebilir.

Sonuç: Tazminat ödemez, aksine tazminat alır.

2. Manevi Tazminat Davası

Kişilik haklarına saldırı (hakaret, aşağılama) varsa, oyuncu Manevi Tazminat davası açabilir.

Delil Sorunu: Setteki herkes (korkudan) yapımcının tarafını tuttuğu için şahit bulmak zordur. Ancak WhatsApp yazışmaları, set programları (Call Sheet) ve kamera kayıtları delil sayılır.

3. “İntimacy Coordinator” (Mahremiyet Koordinatörü)

2026’da Netflix ve Disney+ gibi platformların etkisiyle Türkiye setlerine de giren yeni bir kural: Mahremiyet Koordinatörü.

Görevi: Öpüşme veya sevişme sahnelerinde oyuncunun sınırlarını korumak, tacizi ve mobbingi engellemek. Artık yönetmen kafasına göre “Daha yakınlaşın” diye bağıramıyor.

4. Süre Sınırı (12 Saat Kuralı)

Oyuncular Sendikası’nın mücadelesiyle, setlerde çalışma süresinin 12 saati geçmemesi (en azından kağıt üzerinde) kurala bağlandı. Bunu aşan setler için “Mesai Ücreti” davası açılabiliyor.

“Blacklist” (Kara Liste) Korkusu

Hukuk var ama uygulama zor. Neden? Çünkü Türkiye’de yapımcılar arasında sözlü bir “Kara Liste” vardır. Dava açan, hakkını arayan veya “Sorun Çıkaran” oyuncu, diğer yapımcılar tarafından da işe alınmaz. Bu yüzden pek çok ünlü, yaşadığı mobbingi sineye çeker, diziden “Senaryo gereği öldü” denilerek ayrılır ve susar.

Hukukçular Ne Öneriyor?

Avukatların oyunculara tavsiyesi şudur:

Sözleşme: “Mobbing durumunda cezai şart” maddesi ekletin.
Kayıt: Setteki bağırma, hakaret anlarını (yasal sınırlar dahilinde) tutanak altına alın.
Sendika: Oyuncular Sendikası’na üye olun. Sendika avukatları davalara müdahil olduğunda yapımcılar geri adım atabiliyor.

Sonuç

Mobbing Davası Açan Dizi Oyuncuları, aslında sadece kendileri için değil; set çaycısından ışık şefine kadar tüm emekçiler için savaşıyor. Işıltılı galaların, kırmızı halıların arkasında; uykusuzluk, stres ve bazen de gözyaşı var.

Ancak 2026 yılı gösteriyor ki; “Sanat için her şeye katlanılır” devri bitti. Artık “İnsani şartlar yoksa, sanat da yok” devri başladı.

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

Yönetmenin bağırması suç mu? Tek seferlik bir öfke patlaması suç sayılmayabilir (mobbing değildir). Ancak bu sürekli hale gelirse ve oyuncunun onurunu kırarsa “Hakaret” suçudur ve mobbing kapsamına girer.

Setlerde psikolog var mı? Dijital platformların (Netflix vb.) setlerinde artık zorunlu hale gelmeye başladı. Oyuncuların mental sağlığı için set psikologları görev yapıyor.

Figüranlar dava açabilir mi? Kesinlikle. İş Kanunu’na göre başrol ile figüran eşittir. Hatta figüranlar genellikle sigortasız çalıştırıldığı için davaları kazanma ihtimalleri daha yüksektir.

ETİKETLER